Kort antwoord
Lege ruimte is het deel van je doos dat niet door product wordt gevuld; vulmateriaal telt volgens de huidige stand mee. De PPWR beperkt dit bij om-, transport- en e-commerce-verpakkingen tot maximaal 50 %, vanaf 01-01-2030 of drie jaar na de rekenmethode van de Commissie, als dat later is. De regel geldt dus nog niet; de officiële methode is nog niet vastgesteld.
Wat is lege ruimte (of loze ruimte)?
Lege ruimte is alle ruimte in je verpakking waar geen product zit. Het KIDV gebruikt daarvoor de term „loze ruimte”; in de praktijk gaat het om hetzelfde idee. Papieren vulling, luchtkussens en andere vulmaterialen tellen volgens de bronnen die wij hebben gelezen mee als lege ruimte, omdat ze geen product zijn.
Voor een eerste inschatting kun je deze werkdefinitie gebruiken:
Lege ruimte (%) = (binnenvolume doos − volume product) ÷ binnenvolume doos × 100
Dit is een werkdefinitie voor een snelle indruk, geen officiële rekenmethode. De Europese Commissie moet de methode volgens de huidige stand uiterlijk 12-02-2028 vaststellen. Of bijvoorbeeld een vaste kartonnen inlay anders wordt behandeld dan losse vulling, hangt af van die methode.
Wanneer geldt de 50 %-regel?
Volgens de huidige stand geldt het maximum van 50 % lege ruimte voor om-, transport- en e-commerce-verpakkingen vanaf 01-01-2030, of drie jaar nadat de rekenmethode is vastgesteld als dat later is. Verschijnt de methode pas rond de deadline van 12-02-2028, dan komt de ingangsdatum dus later dan 2030 te liggen. De regel is nu niet verplicht.
Voor verkoopverpakkingen (de verpakking die de consument in de winkel ziet) geldt een aparte logica die niet op deze 50 % is gebaseerd. Die valt buiten dit artikel; de data daarvoor zijn nog niet bevestigd. Voor de context van de hele verordening: zie onze PPWR-gids.
Drie rekenvoorbeelden (fictief)
Voorbeeldberekening – geen echte projectdata. De producten en maten hieronder zijn verzonnen. We rekenen met de omhullende balk van het product en met binnenmaten van de doos.
| Voorbeeld | Productvolume | Standaarddoos (binnenmaat) → lege ruimte | Doos op maat (binnenmaat) → lege ruimte |
|---|---|---|---|
| 1. Boek 22 × 15 × 3 cm | 990 cm³ | 30 × 22 × 10 cm = 6.600 cm³ → 85,0 % | 23 × 16 × 4,5 cm = 1.656 cm³ → 40,2 % |
| 2. Klein kopje (zonder oor) 9 × 9 × 10 cm | 810 cm³ | 15 × 15 × 15 cm = 3.375 cm³ → 76,0 % | 10 × 10 × 11 cm = 1.100 cm³ → 26,4 % |
| 3. Set van 3 flesjes, samen 15 × 5 × 12 cm | 900 cm³ | 25 × 20 × 15 cm = 7.500 cm³ → 88,0 % | 16 × 6 × 13 cm = 1.248 cm³ → 27,9 % |
- Boek: een standaarddoos is veel te groot; de lege ruimte moet dan met vulling worden opgevuld. Een doos op maat laat nog 40,2 % over.
- Kopje: alles in de doos wat geen product is, is hier als lege ruimte meegeteld, ook een eventuele inlay. Dat is een voorzichtige benadering; de definitieve methode kan een vaste inlay anders waarderen.
- Set van 3 flesjes: door de producten naast elkaar te bundelen blijft er in de maatdoos weinig lucht over.
Het verzendkosten-effect is makkelijk te beredeneren: een kleinere doos betekent minder karton, minder vulmateriaal en soms een lagere pakketklasse bij de vervoerder. Wat dat in euro’s betekent, hangt van je tarieven af; reken dat voor je eigen situatie door.
Wat kun je nu al doen?
- Meet je drie meest verstuurde dozen met de formule hierboven en kijk waar de meeste lucht zit.
- Kies een kleinere of een maatdoos voor producten die vaak worden verstuurd. Zie verpakkingen op maat.
- Beperk het aantal doosformaten. Een paar goed gekozen maten, in plaats van veel varianten, maakt inkoop en inpakken eenvoudiger.
- Overweeg verstelbare hoogte (ophoogbare kartons) voor producten met wisselende hoogte.
- Vervang vulmateriaal door geïntegreerde demping in de constructie, als je product dat toelaat.
- Bundel producten die samen worden besteld in één doos.
Bij verpakkingsoptimalisatie kijken we samen naar je huidige dozen en het verzendprofiel.
Zo controleer je je eigen dozen in vier stappen
- Noteer van de doos de binnenmaat (L × B × H) en bereken het binnenvolume.
- Meet het product of de gebruikelijke bestelling als omhullende balk en bereken het volume.
- Vul de formule in en noteer het percentage.
- Zet de uitkomst in een lijstje per doos. Zo zie je welke maten je als eerste aanpakt.
